Projekt “Zobaczyć świat oczami geografa …”


Zobaczyć świat oczami geografa.

Opracowanie programów kształcenia i organizacja zajęć terenowych i kameralnych dla uczniów realizujących podstawę programową z geografii w szkole podstawowej

 

Projekt został przygotowany na konkurs „Trzecia Misja Uniwersytetu”, ogłoszony przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014 – 2020 i został zaakceptowany do finansowania.

Numer i nazwa Osi priorytetowej: III. Szkolnictwo wyższe dla gospodarki i rozwoju

Numer i nazwa Działania: 3.1 Kompetencje w szkolnictwie wyższym

Okres realizacji projektu: od 2019-01-04 do 2020-08-31

 

Jednostka nadrzędna, w której jest realizowany Projekt

Nazwa: Uniwersytet Warszawski
Ulica: Krakowskie Przedmieście
Nr budynku: 26/28
Kod pocztowy: 00-927
Miejscowość: Warszawa

Jednostka Uniwersytetu Warszawskiego odpowiedzialna za realizację projektu

Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Uniwersytet Warszawski
Ulica: Krakowskie Przedmieście Nr budynku: 30
Kod pocztowy: 00-927
Miejscowość: Warszawa
Adres e-mail: swiatgeografa.wgsr@uw.edu.pl
 

OGÓLNE ZAŁOŻENIA PROJEKTU

Projekt obejmuje następujące działania:

– opracowanie programów kształcenia dla uczniów szkół podstawowych, opartych o podstawę programową, stanowiących jej wzbogacenie o treści niestandardowe,

– organizację zajęć terenowych i kameralnych dla młodzieży siódmej i ósmej klasy szkoły podstawowej. Zajęcia  zostaną przygotowane na podstawie przygotowanych w pierwszej fazie Projektu programów kształcenia.

Cel główny projektu osiągany będzie przez rozszerzenie wiedzy i umiejętności młodzieży w zakresie oceny stanu i potencjału środowiska geograficznego oraz działań służących zrównoważonemu rozwojowi.

Zajęcia (warsztaty) są kierowane do uczniów najstarszych klas (VII-VIII) szkół podstawowych  zlokalizowanych w woj. mazowieckim.  Zajęcia będą realizowane w postaci warsztatów terenowych oraz w formie kameralnej i odbędą się w Mazowieckim Ośrodku Geograficznym (MOG) WGSR w Murzynowie k. Płocka (woj. mazowieckie).  Warsztaty poprowadzi kadra naukowo-dydaktyczna Wydziału Geografii i  Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego.

W celu wyboru szkół, które wezmą udział w warsztatach, zostanie ogłoszona rekrutacja.  Z każdej szkoły w Projekcie może zostać zgłoszona jedna grupa  uczniów. Wybór szkół, które wezmą udział w Projekcie, nastapi na drodze oceny punktowej zgłoszeń, które nadeślą szkoły i które spełnią wymogi formalne, określone w regulaminie rekrutacji. Współpraca zostanie nawiązana z 10 szkołami podstawowymi, które zdobędą największą liczbę punktów w dwóch rankingach (oddzielnym dla szkół miejskich i szkół wiejskich).

CELE  PROJEKTU

Cel główny Projektu

Celem projektu jest podniesienie kompetencji osób uczestniczących w edukacji na poziomie wyższym, odpowiadających potrzebom gospodarki, rynku pracy i społeczeństwa w ramach Działania 3.1.

Cel główny będzie realizowany poprzez opracowanie programów kształcenia dla uczniów szkół podstawowych  i organizację na ich podstawie zajęć terenowych i kameralnych dla młodzieży siódmej i  ósmej klasy szkoły podstawowej wspólnie z podmiotami działającymi na rzecz edukacji (MSCDN i szkołami podstawowymi), obejmujących:

  • prowadzenie obserwacji i pomiarów w terenie, analizowanie pozyskanych danych i  formułowanie wniosków;
  • poznanie zróżnicowanych form działalności człowieka w środowisku, ich uwarunkowań konsekwencji oraz dostrzeganie potrzeby racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody;
  • identyfikowanie współzależności między elementami środowiska przyrodniczego i  społeczno-gospodarczego oraz związków i zależności w środowisku geograficznym w skali lokalnej, regionalnej i globalnej;
  • integrowanie wiedzy przyrodniczej z wiedzą społeczno-ekonomiczną i humanistyczną.

Program kształcenia będzie oparty o podstawę programową i zostanie wzbogacony o treści niestandardowe.

Zajęcia (zwane dalej warsztatami), w których wezmą udział uczniowie, spowodują rozszerzenie wiedzy i umiejętności młodzieży w zakresie oceny stanu i potencjału środowiska geograficznego oraz działań służących zrównoważonemu rozwojowi. Uczestnicy warsztatów zapoznają się ze spektrum możliwych działań, które są kluczowe w gospodarowaniu środowiskiem.

Warsztaty odbędą się w Mazowieckim Ośrodku Geograficznym WGSR w Murzynowie k. Płocka (woj. mazowieckie). Warsztaty będą obejmowały zajęcia terenowe i kameralne.

Rezultatem zajęć będzie wykształcenie u uczestników umiejętności oceny stanu środowiska geograficznego i wskazywania działań dla niego negatywnych i możliwości przeciwdziałania.

Nabyta wiedza i umiejętności pozwolą także rozszerzyć kompetencje społeczne uczestników.

Cele szczegółowe Projektu

Cele szczegółowe Projektu to:

  • aktywizacja społeczna i zawodowa;
  • poszerzanie wiedzy ogólnej i specjalistycznej oraz rozwój zainteresowań;
  • pobudzenie aktywności edukacyjnej i kulturalnej;
  • zapobieganie społecznemu wykluczeniu.

Rozwijanie umiejętności krytycznego i syntetycznego myślenia podniesie u młodzieży przygotowanie do świadomego funkcjonowania w społeczeństwie, m.in. dlatego, że problemy środowiskowe mogą być rozwiązywane jedynie,  gdy kompromis społeczny jest podparty rzetelną wiedzą i zrozumieniem realiów przez interesariuszy.

Rozwojowi kompetencji miękkich uczestników będą służyć: zróżnicowane strategie oraz metody i  formy nauczania (problemowe, aktywizujące, praca w zespołach), zwielokrotnianie kanałów komunikacji z uczestnikami zajęć oraz optymalny czas przeznaczany na realizację przygotowanych dla nich zadań, co w efekcie pozwoli na kształtowanie umiejętności interpersonalnych, tj. pracy zespołowej, prowadzenia dyskusji, formułowania zrozumiałych wypowiedzi, rozwiązywania konfliktów, negocjowania stanowisk, podejmowania decyzji itp.

ODBIORCY PROJEKTU

Odbiorcami działań projektowych będą uczniowie VII i VIII klas szkół podstawowych, zlokalizowanych w województwie mazowieckim. Uczniowie tych klas są w trakcie realizowania nowej podstawy programowej z geografii oraz innych przedmiotów społeczno-przyrodniczych i dzięki temu w sposób najbardziej świadomy będą uczestniczyć aktywnie w realizowanych zajęciach. Wybór tej grupy wiekowej wiąże się również z faktem, iż wkrótce zakończą oni edukację w 8-letniej szkole podstawowej i staną przed wyborem dalszego etapu kształcenia – szkoły ponadpodstawowej. Udział w projekcie pozwoli im na rozwijanie zainteresowań w zakresie nauk przyrodniczych i społecznych oraz kształtowanie kompetencji społecznych, które to kompetencje będą przydatne i ułatwią adaptację w nowym środowisku uczniowskim szkoły ponadpodstawowej.

Projekt jest skierowany do uczniów, czyli do grupy, która niezależnie od płci ma jednakowy dostęp do edukacji, wynikający z obowiązku szkolnego, zatem na etapie rekrutacji bariera równości płci nie występuje. Szkoła musi natomiast poinformować Kierownika Projektu o charakterze niepełnosprawności uczniów,  zgłoszonych do udziału w zajęciach, w celu dostosowania warsztatów do ich potrzeb.

 

OPIS ZAJĘĆ

  W projekcie przewiduje się organizację 10 warsztatów w 3 sezonach: wiosna 2019 r. (4 warsztaty), jesień 2019 r. (2 warsztaty), wiosna 2020 r. (4 warsztaty).  Każdy warsztat będzie trwał 2 dni i będzie obejmował 3 bloki tematyczne, przyjazd Uczestników jest przewidziany w godzinach wieczornych w dniu poprzedzającym rozpoczęcie warsztatów łącznie więc udział w warsztatach wiąże się z wyjazdem Uczniów na 2,5 dnia.  W każdym warsztacie będzie brała udział jedna grupa uczniów.  Łącznie przewiduje się organizację 10 warsztatów, w których weźmie udział 10 grup uczniów (5 grup ze szkół miejskich i 5 grup ze szkół wiejskich), wyłonionych w drodze konkursowej podczas rekrutacji.

Zajęcia będą przeprowadzone na podstawie opracowanych wcześniej programów kształcenia, w formie warsztatowej w terenie oraz kameralnej w budynku MOG w Murzynowie; łącznie obejmą one 15 godzin dydaktycznych. Uczniowie podczas warsztatów przystąpią do napisania dwóch testów:  pre-testu na początku zajęć i post-testu na ich zakończenie, co pozwoli ocenić przyrost ich wiedzy w wyniku uczestnictwa w warsztatach

Zaplanowane bloki tematyczne pozwolą przedstawić w kompleksowy oraz zintegrowany sposób wybrane problemy (zjawiska i procesy) geograficzne, obserwowane w najbliższym otoczeniu, ze zwróceniem szczególnej uwagi na współzależności między elementami środowiska przyrodniczego i społeczno-kulturowo-gospodarczego oraz integrowanie wiedzy przyrodniczej z wiedzą społeczno-ekonomiczną. Takie ujęcie umożliwi uczniom całościowe postrzeganie zjawisk i procesów w szerokim ich kontekście.

Uczestnicy warsztatów, wraz z opiekunami, będą mieli zapewnione nieodpłatnie: noclegi na terenie MOG, posiłki oraz transport autokarowy pomiędzy szkołą a MOG. W Projekcie  założono uczestnictwo, wraz z każda grupą uczniów, dwóch Opiekunów, wskazanych przez każdą zrekrutowaną szkołę.  Opiekunowie otrzymają za sprawowaną opiekę wynagrodzenie na podstawie umowy z Uniwersytetem Warszawskim.

Programy Kształcenia, które będą stanowiły podstawę zajęć, będą związane tematycznie z  funkcjonowaniem człowieka w środowisku geograficznym i procesami naturalnymi oraz będą wskazywać na zależności lokalno-globalne na płaszczyźnie: PRZYRODA – CZŁOWIEK – GOSPODARKA – w poszukiwaniu zrównoważonego rozwoju:

 

I. Zwykłe i niezwykłe miejsce na Ziemi: zjawiska, procesy i związki przyczynowo-skutkowe.
II. Krajobrazy kulturowe nadwiślańskiej wsi; zróżnicowanie elementów krajobrazu i zmiany w krajobrazie.
III. W poszukiwaniu rozwoju zrównoważonego – geograficzne studium przypadku mazowieckiej wsi nadwiślańskiej.

Każdy program kształcenia będzie opracowany pod kątem uwydatnienia zróżnicowanych form działalności człowieka w środowisku, ich uwarunkowań i konsekwencji oraz racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody, zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. Nacisk położony będzie na identyfikowanie współzależności między elementami środowiska przyrodn. i społ.-gosp. oraz związków i zależności w środowisku geogr. w skali lokalnej, regionalnej i globalnej, co pozwoli na integrowanie wiedzy przyrodniczej z wiedzą społ.-ekon. i humanistyczną.

 

Podczas zajęć stosowane będą, w zależności od bloku tematycznego, zróżnicowane strategie nauczania, metody nauczania oraz formy pracy. W trakcie realizacji zajęć prowadzący uwzględnią zasadę równości i niedyskryminacji poprzez jednakowe angażowanie w wykonywanie zadań terenowych i kameralnych dziewcząt i chłopców oraz uczniów z niepełnosprawnością, motywowanie do aktywnej współpracy w grupach mieszanych pod względem udziału dziewcząt i chłopców oraz zadbają o życzliwą i koleżeńską atmosferę.  W programach kształcenia uwzględnione będą formy i  techniki prac oraz dodatkowe/alternatywne zadania, umożliwiające aktywny udział w zajęciach uczniów z niepełnosprawnością fizyczną bądź intelektualną. Zostaną one skonsultowane z pracownikami Biura ds. Osób Niepełnosprawnych UW oraz ze szkołami, które zakwalifikują się do Projektu.

 

PRZEWIDYWANE EFEKTY

Nauczanie o otaczającym środowisku ma pozytywny wpływ na kształtowanie odpowiedzialnych postaw społecznych młodzieży. Metodyczne kształtowanie prośrodowiskowych zachowań wspomaga politykę i realizację długofalowych strategii państwa. Oprócz działań prowadzonych przez władze lokalne, regionalne i państwowe ważne są starania o edukację społeczeństwa, ponieważ działania jednostek w skali lokalnej mają znaczenie dla sprawnego funkcjonowania wszystkich jego komponentów: społecznych i przyrodniczych.

Młodzież uczestnicząca w projekcie:

  • poprawi umiejętność postrzegania procesów środowiskowych, społecznych i gospodarczych w otoczeniu;
  • pozna ogólne zasady badań służących ocenie zasobów i walorów środowiska;
  • zostanie zainspirowana do poszukiwania optymalnych, pozostających w zgodzie z zasadami zrównoważonego rozwoju, sposobów kształtowania otoczenia;
  • rozwinie umiejętność pracy zespołowej;
  • a przez to rozwinie kompetencje, dzięki którym wzrośnie ich aktywność społeczna, poszerzy się wiedza ogólna i specjalistyczna oraz rozwinięte zostaną zainteresowania, pobudzona zostanie aktywność edukacyjna (zgodnie z Raportem końcowym “Analiza kwalifikacji i kompetencji kluczowych dla zwiększenia szans absolwentów na rynku pracy” 2014).

Opracowane programy kształcenia, wraz z oprawą metodyczną, zostaną opublikowane na stronie internetowej WGSR w zakładce poświęconej Projektowi oraz na stronie Mazowieckiego Samorządowego Centrum Doskonalenia Nauczycieli – partnera merytorycznego projektu. Publikacja elektroniczna programów kształcenia nastąpi po ich odebraniu merytorycznym przez Kierownika Projektu  i Dziekana WGSR.  Na podstawie programu kształcenia zostanie opracowany skrypt dla uczniów, podsumowujący treści warsztatów.

 

ZESPÓŁ PROJEKTOWY

Warsztaty dla Uczestników Projektu poprowadzą pracownicy naukowi i naukowo-dydakt. WGSR UW, mający bogate doświadczenie dydaktyczne na wszystkich poziomach nauczania. Realizowali oni liczne zajęcia terenowe, ćwiczenia regionalne i, powiązane z nimi, zajęcia kameralne. W nawiązaniu do tematów poszczególnych programów nauczania i treści zajęć będą to specjaliści z zakresu: geoekologii, geomorfologii, hydrologii, klimatologii, geoinformatyki i teledetekcji środowiska, geografii społ. i planowania przestrz., posiadający, co najmniej, stopień naukowy dr nauk o Ziemi lub doktoranci zatrudnieni na WGSR. Kluczowymi członkami kadry naukowo-dydaktycznej WGSR UW, którzy wezmą udział w Projekcie będą: dr Maria Korotaj-Kokoszczyńska (geomorfolog), dr Ewa Malinowska (geoekolog), dr Sylwia Dudek-Mańkowska (geograf społ.-ekonomiczny) oraz dr Wojciech Pokojski (geoinformatyk).

Wsparcie merytoryczne zapewnią doświadczeni dydaktycy z WGSR UW –  dr hab. J. Angiel oraz dr A. Awramiuk-Godun. Wsparcia w opracowaniu programów kształcenia, wzmacniając tym samym potencjał kadrowy wnioskodawcy,  udzieli MSCDN. Za nadzór nad całościową realizacją projektu, w tym za kwestie jakości kształcenia i realizacji programów, odpowiada kierownik projektu dr Paulina Pokojska. Sekretarzem Projektu jest inż. arch.  kraj. Ewa Mierzwiak. Zadania z zakresu obsługi finansowej i organizacyjnej będą realizować Sekcja Obsługi Projektów WGSR UW  pod nadzorem mgr Urszuli Nikitin oraz Sekcja Ekonomiczno-Finansowa WGSR UW.

REKRUTACJA (PRZEDŁUŻONA DO 15 STYCZNIA 2019)

Nabór do projektu  rozpoczyna się w dniu 18 grudnia 2018 r. i będzie trwał do 15 stycznia 2019 roku (rekrutacja została wydłużona). W celu zgłoszenia grupy prosimy o zapoznanie się z Regulaminem rekrutacji (zał. 1), wypełnienie Formularza zgłoszeniowego  (zał. 2) i przesłanie go w podanym terminie na adres mailowy swiatgeografa.wgsr@uw.edu.pl w postaci zeskanowanego dokumentu.

Decyzję o zgłoszeniu grupy uczniów podejmuje Dyrektor Szkoły. Zgłoszenia grupy uczniów dokonuje Nauczyciel Geografii w porozumieniu z Dyrektorem Szkoły.

Każda szkoła może zadeklarować chęć udziału w jednym warsztacie. W Projekcie przewidziano równy liczebnie udział szkół wiejskich (5) i miejskich (5). Przesłanie zgłoszenia jest jednoznaczne z deklaracją, że szkoła, w przypadku zakwalifikowania do Projektu, skompletuje grupę 24 uczniów z klas VII lub VIII,  która weźmie udział w Projekcie,  i wskaże 5 uczniów, którzy znajdą się na liście rezerwowej. Szkoła zapewni także udział 2 opiekunów, którzy będą sprawowali opiekę nad uczniami w trakcie warsztatów.  Listę Uczestników (w tym Opiekunów) i ich listę rezerwową Szkoła prześle Organizatorom warsztatów wraz z oświadczeniami uczniów i rodziców/opiekunów prawnych przed podpisaniem umowy z Uniwersytetem Warszawskim.

W przypadku szkół, w których ze względu na liczebność uczniów w klasach nie ma możliwości skompletowania 24-osobowej grupy uczniów, którzy wzięliby udział w Projekcie, możliwe jest przygotowanie jednego zgłoszenia przez dwie szkoły (zgodnie z wymogami Regulaminu rekrutacji).

Warunkiem udziału w ocenie rekrutacyjnej jest przesłanie kompletnego zgłoszenia w terminie 18 grudnia 2018 r. – 15 stycznia 2019 r.  Za kompletne uznaje się zgłoszenie, w którym zostały wypełnione wszystkie rubryki  i które zostało opatrzone  pieczęcią szkoły i podpisami Dyrektora Szkoły oraz Nauczyciela Geografii.

Nadesłane zgłoszenia, po spełnieniu warunków formalnych, zostaną ocenione przez Komisję ds. rekrutacji, powołaną na potrzeby Projektu.

Merytorycznymi elementami zgłoszenia, podlegającymi ocenie, będą: a) przesłane przez szkoły informacje o sposobach, które szkoły stosują w celu aktywizacji uczniów działania na rzecz społeczności lokalnej i środowiska naturalnego w kontekście celów zrównoważonego rozwoju oraz b) przedstawienie (wspólnie przez uczniów i nauczycieli) pięciu podstawowych problemów przyrodniczych i społeczno-ekonomicznych występujących w otoczeniu szkół wraz z uzasadnieniem,  dlaczego są one lokalnie istotne.

Na podstawie sumarycznej liczby punktów przyznanych przez Komisję ds. rekrutacji nadesłanym zgłoszeniom, zgodnie z przyjętymi w Projekcie kryteriami, zostaną ustalone dwie listy rankingowe (oddzielne dla szkół miejskich i wiejskich). 5 szkół z  największą liczbą punktów z każdej listy (łącznie 10 szkół) weźmie udział w Projekcie. Ogłoszenie wyników nastąpi 18 stycznia 2019 r. drogą mailową na adres poczty elektronicznej Szkoły, podany w zgłoszeniu.

Grupy uczniów, zakwalifikowane do Projektu, będą miały wraz z opiekunami zapewnione nieodpłatnie noclegi w Mazowieckim Ośrodku Geograficznym WGSR UW, wyżywienie oraz transport między Szkołą a MOG. Przewidywane jest wynagrodzenie dla opiekunów grup uczniów, biorących udział w warsztatach (zaplanowano udział 2 opiekunów towarzyszących każdej grupie).

Wszelkie pytania prosimy kierować na adres mailowy projektu: swiatgeografa.wgsr@uw.edu.pl.