Zrozumieć znane, dostrzec nieznane – jak geografia tłumaczy świat?

Projekt pt.: „Zrozumieć znane, dostrzec nieznane – jak geografia tłumaczy świat?„, realizowany jest przez Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego w ramach programu MEiN pt. „Nauka dla Społeczeństwa”.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą: „Nauka dla Społeczeństwa”.

Kwota dofinansowania: 346 380,00 zł. Całkowity koszt projektu: 346 380,00 zł.

Kierownikami projektu są: dr Bożena Kicińska, prof. ucz. oraz dr hab. Tomasz Wites

CEL PROJEKTU

Cel projektu: upowszechnianie wśród uczniów szkół ponadpodstawowych zrozumienia ważnych procesów przyrodniczych i społeczno-gospodarczych, z którymi boryka się współczesny świat, i które w najbliższej przyszłości mogą stwarzać na całym świecie coraz więcej sytuacji problemowych.

ODBIORCY PROJEKTU

Odbiorcy projektu: uczniowie szkół ponadpodstawowych, dydaktycy i nauczyciele, przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego oraz wszyscy chętni niezależnie od wieku i wykształcenia (przez umieszczone na stronie internetowej projektu darmowe materiały i raporty).

W projekcie udział mogą wziąć całe klasy lub  grupy uczniów wyłonione przez nauczycieli w ramach wewnętrznego naboru przeprowadzonego w szkole.

Łącznie w projekcie weźmie udział co najmniej 400 uczniów z  16 szkół z całej Polski.

FORMUŁA ZAJĘĆ

Uczniowie każdej ze szkół odbywają 18 godzin zajęć w ramach 4 bloków tematycznych prowadzonych zdalnie (16 godzin) oraz podsumowujących zajęć stacjonarnych na miejscu w szkole (2 godziny). Na jeden blok tematyczny składają się:

  • 2-godzinny wykład online
  • 2-godzinny warsztat online

Łączna liczba godzin zajęciowych w ramach projektu wynosi 288.

HARMONOGRAM PROJEKTU

Harmonogram projektu:

  • Luty-marzec 2022: rekrutacja 16 szkół ponadpodstawowych z całej Polski
  • Marzec-czerwiec 2022: I tura zajęć dla 4 szkół
  • Wrzesień-grudzień 2022: II tura zajęć dla 6 szkół
  • Styczeń-czerwiec 2023: III tura zajęć dla 6 szkół

REKRTUACJA I REGULAMIN

Dokumenty:

Uzupełniony formularz zgłoszeniowy opatrzony podpisami dyrektora szkoły i nauczyciela zgłaszającego oraz podpisaną klauzulę informacyjną prosimy przesłać do dnia 28 lutego 2022 r. na adres znane.nieznane@uw.edu.pl

WYNIKI REKRUTACJI

Proces rekrutacyjny szkół do udziału w projekcie „Zrozumieć znane, dostrzec nieznane – jak geografia tłumaczy świat?” został zakończony. Nadesłane zgłoszenia zostały ocenione przez 3-osobową Komisję Konkursową, która oceniała według trzech kryteriów, na podstawie formularza zgłoszeniowego. Do projektu zostało zakwalifikowanych 16 szkół.

Lista szkół zakwalifikowanych do projektu:

  • I LO im. Stefana Żeromskiego w Opocznie
  • I LO im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim
  • II LO im. Gustawa Gizewiusza w Giżycku
  • II LO z Oddziałami Dwujęzycznymi im. M. Skłodowskiej-Curie w Końskich
  • V LO im. St. Lema w Koszalinie
  • IX LO im. C.K. Norwida w Częstochowie
  • LO im. Bohaterów Powstania Styczniowego w Małogoszczu
  • LO im. Stanisława Staszica w Zespole Szkół w Rzepinie
  • Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Nr 3 w Gdyni
  • Technikum Nr 2 im. E. Kwiatkowskiego w ZSZ Nr 2 w Starachowicach
  • Zespół Szkół im. F. Nansena w Piastowie
  • Zespół Szkół Nr 1 im. Jana Kilińskiego w Kłobucku
  • Zespół Szkół Nr 2 im. Tadeusza Rejtana w Rzeszowie
  • Zespół Szkół Nr 22 im. Emiliana Konopczyńskiego w Warszawie
  • Zespół Szkół Rolniczych im. W. Witosa w Ostródzie
  • Zespół Szkół w Strzegomiu

Gratulujemy zakwalifikowanym szkołom!

Do szkół zostanią drogą mailową wysłane powiadomienia.

Jednocześnie informujemy, że niezakwalifikowane szkoły znajdują się na liście rezerwowej. W przypadku rezygnacji szkoły zakwalifikowanej, szkoły z listy rezerwowej wciąż mają szansę na udział w projekcie.

Pytania dotyczące wyników rekrutacji prosimy kierować na adres znane.nieznane@uw.edu.pl.

ZESPÓŁ PROJEKTOWY

Dr Bożena Kicińska, prof. ucz. – klimatolog, kierownik Pracowni Edukacji Geograficznej WGSR UW, członek Rady Dydaktycznej na WGSR UW. Koordynator współpracy WGSR UW ze szkołami objętymi patronatem Wydziału, z Mazowieckim Samorządowym Centrum Doskonalenia Nauczycieli oraz Państwową Akademią Nauk. Członek Komitetu Głównego Olimpiady Geograficznej. Autor licznych publikacji i pomocy dydaktycznych. W latach 2018-2019 kierownik projektu, pt. „Mazowsze przez pryzmat lokalnych ojczyzn – edukacja młodzieży w zakresie oceny zasobów i walorów środowiska geograficznego i działań służących zrównoważonemu rozwojowi w lokalnej i regionalnej skali przestrzennej”, otrzymanego w konkursie Uniwersytet Młodego Odkrywcy dot. rozwoju oferty uczelni w zakresie realizacji trzeciej misji).


Dr hab. Tomasz Wites – geograf, doktor habilitowany, adiunkt, kierownik Katedry Geografii Regionalnej i Politycznej. Długoletni członek Polskiego Towarzystwa Geograficznego od 2000 roku, którego Wiceprzewodniczącym został w 2020. Miłośnik podróży dalekich i bliskich, zrealizowanych na sześciu kontynentach. Popularyzator geografii. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych i popularnonaukowych poświęconych tematyce społeczno-demograficznej, m.in. „Wyludnianie Syberii i rosyjskiego Dalekiego Wschodu”, „Patologia społeczna. Perspektywa geograficzna”, współredaktor książek „Geografia świata. Regiony” i „Księga Wielkiego Jubileuszu. Polskie Towarzystwo Geograficzne 1918 – 2018”. Redaktor czasopisma „Miscellanea Geographica”, członek Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP. Laureat licznych nagród i wyróżnień, przyznanych za działalność naukową lub dydaktyczną, w tym stypendysta tygodnika „Polityka” oraz Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz laureat Nagrody Dydaktycznej Rektora UW.


Dr hab. Maciej Dąbski, prof. ucz. – geomorfolog, Kierownik Katedry Geografii Fizycznej na WGSR UW. Przedmiotem jego naukowych zainteresowań są przede wszystkim procesy i formy glacjalne i peryglacjalne oraz zagospodarowanie obszarów zimnych (Arktyka, Antarktyka i piętra wysokogórskie) w dobie zmian klimatu. Od kilkunastu pracuje także w szkołach średnich, gdzie naucza geografii w systemie matury międzynarodowej. Jest cenionym badaczem i dydaktykiem. W 2021 r. został laureatem konkursu Preludium BIS 2 organizowanego przez Narodowe Centrum Nauki.

2


Dr Anna Dudek – geograf, doktor nauk o Ziemi, adiunkt i wykładowca WGSR UW. Pełni rolę wydziałowego koordynatora projektów edukacyjnych realizowanych na WGSR UW w ramach współpracy sojuszu sześciu uniwersytetów europejskich 4EU+. Jako przedstawiciel WGSR UW współprowadziła intensywny Program szkolenia dla studentów NOHA, (w latach 2008-2017) Network of Humanitarian Assistance Action, w tym: uczestniczyła w wykładach na Studiach Podyplomowych Pomocy Humanitarnej, przygotowała wykłady w j. angielskim w ramach kursu ogólnouniwersyteckiego „Introduction to Humanitarian Assistance”. Koordynowała projekt edukacyjny, współfinansowany w ramach programu polskiej pomocy zagranicznej, przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, pt. „Globalny rozwój – lokalna edukacja”. Prowadziła badania terenowe w wielu regionach świata, głównie w Afryce, na Bliskim Wschodzie i w Ameryce Łacińskiej. Autorka licznych publikacji z zakresu funkcjonowania obszarów chronionych, turystyki przyrodniczej oraz projektów rozwojowych. Pasjonatka ochrony przyrody, podróży i fotografii. Członkini Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Geograficznego.


Dr Katarzyna Greń – geomorfolog, zajmująca się procesami kształtującymi rzeźbę obszarów w zasięgu oddziaływania lądolodów i lodowców górskich. W ostatnich latach niemal w każdym sezonie letnim prowadzi badania naukowe na Spitsbergenie, od listopada 2019 r. do marca 2021 r. była też członkiem 44. wyprawy antarktycznej (grupy zimującej). Członkini Association of Polar Early Career Scientists. Prowadziła zajęcia i była asystentem w „Mazowsze przez pryzmat lokalnych ojczyzn – edukacja młodzieży w zakresie oceny zasobów i walorów środowiska geograficznego i działań służących zrównoważonemu rozwojowi w lokalnej i regionalnej skali przestrzennej” oraz w projekcie „Zobaczyć świat oczami geografa. Opracowanie programów kształcenia i organizacja zajęć terenowych i kameralnych dla uczniów realizujących podstawę programową z geografii w szkole podstawowej”. Na WGSR UW zajmuje się popularyzacją i upowszechnianiem wyników badań prowadzonych przez naukowców.

BLOKI TEMATYCZNE

Tytuł bloku: Czy klimat miasta można „poprawić”? 

Prowadzący: dr Bożena Kicińska, prof. ucz. 

Klimat miasta wyróżnia ten obszar na tle otoczenia. Daje to miastu pewne szanse, ale i generuje różne uciążliwości, a nawet zagrożenia. Czy tak musi być? Niekoniecznie. Przecież specyfika klimatu miasta zależy od fizjonomii tego obszaru i naszego w nim funkcjonowania. Klimat lokalny miasta jest w naszych rękach. Jeżeli zrozumiemy związki przyczynowo-skutkowe, które w konsekwencji prowadzą to niechcianych przez nas następstw (nie tylko w sferze klimatu), zyskamy możliwość poprawy warunków panujących w mieście i zmniejszenia kosztów jego utrzymania. Takie efekty można uzyskać m.in. umiejętnie wykorzystując obiekty i tereny zieleni czy stosując różne nowinki technologiczne w doborze materiałów budowlanych, a nawet farb stosowanych na elewacjach. Działania te nabierają szczególnego znaczenia w procesach adaptacji miast do zmian klimatu. Te procesy i zależności będą przedmiotem wykładu. Następnie podejmiecie próbę wyszukania w Waszym mieście miejsc, które można i warto przekształcić z wykorzystaniem przedstawionych technik. Warsztaty posłużą omówieniu tak przygotowanych projektów.


Tytuł bloku: Masz jakiś problem? Nie jesteś sam! Patologia społeczna w ujęciu geograficznym

Prowadzący: dr hab. Tomasz Wites

W szerokim ujęciu dziejów nietrudno dostrzec, że zarówno dobro, jak i zło, w różnych przejawach, towarzyszą człowiekowi. Postęp cywilizacyjny niesie wiele korzystnych zmian, które poprawiają warunki bytowania i pozytywnie wpływają na jakość życia. Zdobycze cywilizacji ułatwiają funkcjonowanie i stwarzają wiele nieznanych możliwości. Jednocześnie, przeobrażeniom świata towarzyszą negatywne zjawiska i procesy społeczne, znane w przeszłości, jak i nowe, które ujawniają się w coraz bardziej zautomatyzowanej rzeczywistości. O problemach społecznych na wsi oraz w małym i dużym mieście usłyszycie na wykładzie, będzie mowa o biedzie, głodzie i niedożywieniu, bezrobociu, przestępczości i poczuciu bezpieczeństwa oraz postępującej antropopresji. Natomiast zajęcia warsztatowe pozwolą nabyć umiejętności dostrzegania elementów patologii społecznej wokół Was i sposobów radzenia sobie z nimi. Dowiecie się jak wyliczyć wskaźnik szczęścia i ślad ekologiczny i dlaczego tak trudno mierzalne szczęście traktowane jest jako miernik rozwoju.


Tytuł bloku: Plantacyjna „gorączka złota”. Globalne zmiany w rolniczym użytkowaniu ziemi

Prowadzący: dr Anna Dudek

Podczas zajęć podjęta zostanie tematyka globalnych zmian użytkowania ziemi, ich uwarunkowań oraz skutków przyrodniczych, społecznych i gospodarczych. Upowszechnienie rolnictwa plantacyjnego, wywołane globalizacją produkcji żywności i wzrostem zapotrzebowania na biopaliwa, powoduje rozmaite skutki dla środowiska i społeczności lokalnych. Problematyka wykładu obejmuje zarówno zmiany przyrodnicze wywołane wprowadzeniem monokulturowych upraw roślin (np. deforestacja, spadek bioróżnorodności, wprowadzanie gatunków inwazyjnych), jak i skutki społeczne oraz gospodarcze (spadek bezpieczeństwa żywnościowego w skali lokalnej, uzależnienie od globalnych rynków, zmiany w strukturze zatrudnienia). Szczególna uwaga poświęcona zostanie zjawisku zawłaszczania ziemi w krajach słabiej rozwiniętych, głównie w Afryce. Posiada ono nie tylko wymiar przyrodniczy i społeczno-ekonomiczny, ale także kreuje zupełnie nową dynamikę stosunków międzynarodowych na kontynencie afrykańskim. Na zajęciach warsztatowych prześledzimy scenariusze rozwoju rolnictwa plantacyjnego w różnych częściach świata. Będą wśród nich gatunki roślin uprawnych znane od dawna (kauczukowiec, kakaowiec), ale także te, które popularność zyskały w XXI wieku (jatrofa, awokado).


Tytuł bloku: Czy tracimy lód pod nogami?

Prowadzący: dr hab. Maciej Dąbski, prof. ucz., dr Katarzyna Greń

Ocieplenie klimatu jest najbardziej widoczne w strefach okołobiegunowych, szczególnie w Arktyce. Degradacja wieloletniej zmarzliny skutkuje przekształceniami rzeźby terenu, problemami z utrzymaniem infrastruktury oraz zwiększoną emisją metanu. Zmniejszanie się masy lodowców powoduje rozwój jezior proglacjalnych, intensyfikację osuwisk i lawin. Rośnie prędkość przemieszczania się lodowców Zachodniej Antarktydy, a lodowce szelfowe rozpadają się. Szybko kurczy się zlodzenie Oceanu Arktycznego. O tym wszystkim usłyszycie na wykładzie, natomiast zajęcia warsztatowe pozwolą Wam nabyć umiejętność szacowania grubości wieloletniej zmarzliny, zrozumieć dynamikę jej reakcji na ocieplenie klimatu. Uzmysłowicie sobie wielkość cofania czół lodowców w różnych częściach świata oraz jaki wpływ topnienie lodowców i wieloletniej zmarzliny ma na funkcjonowanie prądu Północnoatlantyckiego.